bank wil geen rekening openen voordat ik weet waar het geld vandaan komt

De bank mag dit vragen, ook zonder concreet vermoeden

Ja, een bank mag een rekening pas openen als ze weet waar het geld op die rekening vandaan gaat komen. Dit heet een herkomstverklaring: een uitleg, soms met bewijs erbij, over de oorsprong van het geld dat je gaat storten of ontvangen. Dit is geen bijzonder verzoek dat alleen bij jou speelt. Elke bank in Nederland moet dit vragen van elke nieuwe klant, en soms ook van bestaande klanten. Het is een standaardstap, geen signaal dat de bank iets vermoedt.

De reden hierachter is een wet die banken verplicht om klanten te onderzoeken voordat ze een relatie aangaan of voortzetten. Hoeveel de bank precies wil weten, hangt af van de situatie: een simpele eenmanszaak met een vast salaris als bron krijgt minder vragen dan een bedrijf met investeerders uit meerdere landen of contante omzet. Wat het cliëntenonderzoek van een bank precies inhoudt lees je apart uitgewerkt. Belangrijk om te weten: dit onderzoek staat los van of jij als persoon te goeder trouw bent. De bank moet het vragen, ook als er niets mis is met jouw geld.

Grondslag: cliëntenonderzoek in de Wwft

Deze verplichting komt uit de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft), die banken verplicht om onderzoek te doen naar hun klanten voordat ze een dienst verlenen. Dat onderzoek heet cliëntenonderzoek en omvat onder meer de vraag naar de herkomst van het vermogen of de inkomsten die op de rekening terechtkomen. De Wwft is de Nederlandse uitwerking van een Europese richtlijn tegen witwassen, die onder meer bepaalt wie als uiteindelijk belanghebbende van een onderneming geldt en waarom instellingen dat moeten vaststellen. Zowel de wet als de richtlijn leggen deze onderzoeksplicht bij de bank, niet bij de klant — de klant moet wel de gevraagde informatie aanleveren om de aanvraag te laten doorlopen. Als je nog niet zeker weet welke instelling dit precies van je mag vragen buiten je bank, kun je dat nalezen bij welke instellingen dit soort gegevens mogen opvragen.